Słów parę z Krakowa

Ostatni zamach w Krakowie stał się punktem zapalnym ogólnokrajowej dyskusji o kondycji naszego społeczeństwa. Począwszy od (niemożliwych już do zbadania) motywacji sprawcy, skończywszy na pytaniach jakie były stawiane przez dziennikarzy i zdezorientowanych ludzi.

W Krakowie pękła pewna legenda o Polsce jako kraju bezwzględnie bezpiecznym, budowana lojalnie przez większość mainstreamowych mediów, nawet pomimo ostrej konkurencji i przepychanek o charakterze politycznym.

To również w tym mieście pomimo tragedii wielu ludzi, pojawiła się nadzieja w postaci zjednoczenia i niesienia pomocy poszkodowanym przez innych, równie zagrożonych. To tutaj zarysowuje się rozdroże moralności przeciętnego człowieka i moralności mediów, które nadal cieszą się wielką popularnością, szczególnie w gronie starszego pokolenia. Dziś właśnie na tym rozdrożu się skupimy.

To co pamiętają świadkowie naoczni, można sprowadzić do trzech słów kluczy: przemoc, działanie, pomoc. Fatalna decyzja Michała O. doprowadziła do śmierci 6 osób jak i ostatecznie również sam poniósł śmierć. Następnych 16 osób wymagało pilnej interwencji medycznej. Do strat należy również zaliczyć krzywdę wyrządzoną koniom dorożkarskim, które również zostały trafione przez napastnika w jego chaotycznym ataku, wybite szyby sklepów i ślady trafień w fasady zabytkowych kamienic. To wiedza, którą posiadamy na ten moment.

Po akcie przemocy, następuje szybkie działanie. Oprócz dwójki policjantów, którzy ryzykując własne życie obezwładnili napastnika, pomoc nieśli ludzie znajdujący się w pobliżu miejsca wydarzeń. Lekarze, pielęgniarka, Strażnicy Miejscy i wielu innych, którzy rozumieją kruchość ale i wartość ludzkiego życia. W tamtym momencie każdy z nich poniósł ryzyko, ponieważ nie wiedzieli czy zamachowiec nie zawróci i nie będzie kontynuował ataku. Ostatnie są już efekty działania. Opinie lekarskie wyraźnie wskazują, że gdyby nie ekspresowa pomoc udzielona na miejscu zdarzenia, policjanci mogliby zginąć na miejscu. To samo dotyczy części pozostałych rannych.

Pierwszym punktem zapalnym w mediach był fakt licznej ilości publikowanych filmów przez świadków zdarzenia. Również na samych nagraniach widać to, że niektórzy wybierali ryzyko uszczerbku na zdrowiu w zamian za autorski materiał z miejsca zdarzenia. I tu owszem, ryzyko mogłoby wydawać się zbędne, ale czy na pewno? To pokazują kolejne godziny po zamachu.

Parę godzin po zamachu Minister Spraw Wewnętrznych przekazuje informację, że zamachowiec miał poglądy prawicowe – ,,Wszystko wskazuje na to, że zafascynowany był ideologiami skrajnie prawicowymi ” – nie podając żadnych innych informacji, które w tej sprawie mogłyby być kluczowe. Całość wypowiedzi została opatrzona klauzulą, że sprawę będą wyjaśniać służby. Szkoda, że wtedy dziennikarzom zabrakło pary aby zapytać o brak alertu RCB związanego z zamknięciem strefy Rynku Głównego. Nikt nie oczekuje alertu o zamachu, ale decyzja o zamknięciu strefy została zarządzona w odpowiednio odległym czasie od pierwszych doniesień medialnych. Minister stosuje tutaj często wykorzystywaną w mediach technikę manipulacji (tzw. efekt zakotwiczenia), polegająca na skupieniu uwagi publicznej na kontrowersyjnej części zdania, natomiast klauzula domniemania tej informacji, pozostaje już w cieniu samego komunikatu. Dzięki temu ,,wilk syty i owca cała”. Media na całym świecie rozpisują się o tym, że zamachowiec miał prawicowe poglądy, a w razie czego, gdy to nie okaże się prawdą, Minister zakomunikuje, że przecież służby miały to wyjaśniać. W momencie gdy Minister wypowiada swoje słowa, nie znamy nawet ostatecznego rachunku strat w mieście.

Pominę tutaj wypowiedzi wielu innych polityków, którzy ludzką tragedię przekształcili w polityczną grę, cały czas nawołując do pozostałych aby tamci też tego nie robili.

Niestety w tej sprawie szum medialny był gigantycznych rozmiarów. Mylono Kościół Mariacki z Kościołem św. Barbary, ulicę Dietla ze Starowiślną, Mały Rynek z Placem Mariackim, etc. Czemu służy taki nieprecyzyjny przekaz? Z pewnością nie informacji, ale podsycaniu emocji. A w XXI wieku wydaje się być dość łatwym, szybkie sprawdzenie w internecie co jest gdzie. Nikt nie oczekuje od reporterów doskonałego obeznania z topografią Krakowa (aczkolwiek, podstawowa znajomość nikomu by nie zaszkodziła), ale sprawdzenie lokalizacji ulic i punktów na mapie to kwestia sekund we współczesnym świecie.

W całym tym zamieszaniu, mnogość nagrań stała się błogosławieństwem dla obywateli, którzy nie chcą grać w polityczne i partyjniackie rozgrywki, a chcą dowiedzieć się czy im albo ich bliskim nic nie grozi.

I tak właśnie działa aparat państwa i aparat informacyjny w Polsce. Ludzie dokumentując na własną rękę zdarzenia, weryfikując fakty w ten sam sposób, mogą domyślać się prawdy. Słuchając mainstreamowych przekazów, niestety na ten moment, z pewnością się do niej nie zbliżą o ile nie oddalą. Dziś w mediach liczą się wyłącznie emocje indukujące odpowiednie liczby i dochody.

Nie zawiedli jednak zwykli obywatele, którzy pokazali, że dla nich życie każdego, nawet nieznanego im dotychczas człowieka jest najcenniejsze i ryzykują własne aby je zachować. I pomimo widocznych braków w odpowiednim reagowaniu cywilnym i zbiorowym, kierują się tym co dla polityków powinno być najważniejsze.

Liczę na to, że mieszkańcy Krakowa, będą mogli odpocząć, zebrać myśli i zabezpieczyć swoją bezpieczną codzienność a sytuacja, która zaistniała w ich mieście, nie będzie dalej wykorzystywana politycznie chociażby w kontekście zbliżającego się Marszu Niepodległości w Warszawie.

Franciszek Cwalina – absolwent reżyserii dźwięku na wydziale fizyki UAM w Poznaniu oraz magister Kognitywistyki na wydziale filozofii UJ w Krakowie. Kocha muzykę, Kraków i jego historię. W wolnym czasie zgłębia kuchnię starokrakowską i galicyjską.

Blogoserfa – to projekt medialny pod patronatem radia Pallotti.FM. To przestrzeń wymiany myśli i twórczości naszych blogerów. Miejsce, które ma służyć refleksji. To również miejsce debaty na najważniejsze dla Kościoła, kultury i społeczeństwa tematy. Zasady Blogosfery przedstawia Regulamin.