Rozeznanie nie równa się ani intuicji ani mądrości życiowej. To swego rodzaju metapoziom analizy własnej sytuacji odbierany przez nas przez pryzmat własnych doświadczeń. Arystoteles w swoich rozważaniach wyróżniał tzw. phronesis, które możnaby próbować opisać jako – mądrość praktyczną. Ową mądrość można przybliżyć przestawiając ją jako dyspozycję do działania opartego na wyczerpująco trafnym namyśle nad tym co dla człowieka i ogółu jest dobre lub złe.
Z kolei św. Tomasz z Akwinu niejako kontynuował rozwój tego założenia. Twierdził On, że cnotą kardynalną umysłu jest roztropność, pełniąca jednocześnie funkcję auriga virtutum a więc ,,woźnicy cnót” – prawości rozumu praktycznego w odniesieniu do tego, co należy czynić. Rozróżniał On trzy akty z nią związane:
– consilium – Radzenie, poszukiwanie środków
– iudicium – Osądzanie
– praeceptum – Przejście do działania jako ostatni krok
Rozeznanie nie jest zatem skrystalizowanym osądem a procesem, w którym w największym stopniu musimy wymagać sami od siebie. Rozeznanie może być bardziej lub mniej trafione i współgrające z rzeczywistością, jednakowoż decyzja o podjęciu rozeznania zawsze jest aktem mądrości.
Rozeznanie to również odejście od Freudowskiego Id na rzecz wykraczającego poza pierwszoosobową optykę osądu i podjęcia działań, kiedy jest to konieczne. Efektem rozeznania może być również zaniechanie osądu i działania, wtedy, kiedy ilość dostępnych danych empirycznych nie pozwala nam nawet na cząstkowy osąd.
W późniejszej tradycji filozoficznej rozeznanie będzie przestawiane w spektrum prawdy i narzędzi pozwalających ją poznać i określić (np. Kartezjusz i poznanie drogą dedukcji).
Niemniej filozofowie wielu wieków, wielokrotnie nie kwestionowali jednej zasadniczej cechy poprawnego rozeznania – jej praktyczności. W ostatecznym rozrachunku rozeznanie ani nie jest wyłącznie osądem, ani wyłącznie poszukiwaniem ani też wyłącznie działaniem. Rozeznanie to odpowiednio sformułowany dylemat, to również autodyscyplina w odrzuceniu przedwczesnych osądów opartych na prymitywnych mechanizmach oraz podęcie działania, tam gdzie powinno być ono podjęte, nie tylko dla dobra własnego, ale i ogółu.
(1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...
Franciszek Cwalina – absolwent reżyserii dźwięku na wydziale fizyki UAM w Poznaniu oraz magister Kognitywistyki na wydziale filozofii UJ w Krakowie. Kocha muzykę, Kraków i jego historię. W wolnym czasie zgłębia kuchnię starokrakowską i galicyjską.
Blogoserfa – to projekt medialny pod patronatem radia Pallotti.FM. To przestrzeń wymiany myśli i twórczości naszych blogerów. Miejsce, które ma służyć refleksji. To również miejsce debaty na najważniejsze dla Kościoła, kultury i społeczeństwa tematy. Zasady Blogosfery przedstawia Regulamin.
