Podczas konferencji w Senacie Republiki Włoskiej eksperci, organizacje pozarządowe oraz przedstawiciele Kościoła katolickiego ostrzegli przed autonomicznymi systemami broni (tzw. LAWS – Lethal Autonomous Weapons Systems), które samodzielnie wybierają i eliminują cele bez istotnej kontroli człowieka. Uczestnicy międzynarodowej kampanii Stop Killer Robots wezwali do pilnego wprowadzenia wiążącego zakazu na mocy prawa międzynarodowego.
Jak relacjonuje Vatican News, centralnym tematem debaty była kwestia etyczna: czy maszyny mogą podejmować decyzje o życiu i śmierci?
Abp Vincenzo Paglia, emerytowany przewodniczący Papieskiej Akademii Pro Vita, podkreślił:
Musimy zapobiec sytuacji, w której technologia wymknie się spod moralnej i prawnej kontroli człowieka. Autonomiczne systemy uzbrojenia stanowiłyby poważne zagrożenie dla międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka. Arcybiskup ostrzegł także przed ryzykiem eskalacji nuklearnej w wyniku wykorzystania AI oraz wezwał do globalnych działań politycznych, które odbudują zbiorową świadomość w obliczu tego wyzwania.
Nicole van Rooijen, dyrektor wykonawczy kampanii Stop Killer Robots (skupiającej ok. 270 organizacji z całego świata), określiła autonomiczne systemy broni jako jedno z najgłębszych wyzwań dla współczesnej cywilizacji. Przekazanie decyzji o życiu i śmierci algorytmom stanowi niedopuszczalne naruszenie zasad etycznych. Dodatkowo pojawia się problem bezkarności: jeśli maszyna popełni zbrodnię wojenną, nie ma jasnego podmiotu odpowiedzialnego prawnie.
Riccardo Noury (Amnesty International Włochy) zwrócił uwagę na realne wykorzystanie systemów AI w obecnych wojnach, m.in. w Strefie Gazy. Bez międzynarodowych regulacji istnieje ryzyko niekontrolowanego stosowania takich technologii, co zagraża ludności cywilnej. Prawo międzynarodowe jest pod ostrzałem – ostrzegł i zaapelował o wiążące ramy prawne, także w kontekście nadzoru granic i bezpieczeństwa wewnętrznego.
Tommaso Natoli (Włoski Czerwony Krzyż) podkreślił, że autonomiczne systemy nie są w stanie zagwarantować przestrzegania podstawowych zasad prawa humanitarnego, takich jak rozróżnianie między cywilami a kombatantami.
Fabrizio Battistelli (Archivio Disarmo) dodał, że istniejące prawo międzynarodowe jest niewystarczające i zaapelował o prewencyjne porozumienie w ramach ONZ. Inicjatywy w tym kierunku są jednak blokowane przez Stany Zjednoczone i Rosję.
Francesco Vignarca (Rete Italiana Pace e Disarmo) wezwał na zakończenie do zwiększenia presji politycznej, by zapobiec dehumanizacji wojny przez sztuczną inteligencję. Technologia musi służyć godności ludzkiej i pokojowi – podkreślił.
Konferencja wpisuje się w szerszą debatę etyczną i prawną na temat autonomicznych systemów broni, którą od lat prowadzi Stolica Apostolska. Papież Franciszek wielokrotnie wzywał do zakazu zabójczych robotów, a Leon XIV kontynuuje to stanowisko, wskazując na zagrożenie dla ludzkiej godności i sumienia.
